نام و شماره دندان‌ ها در دندانپزشکی

راهنمای کامل نام دندان های فک بالا و پایین

دندان ها یکی از مهم‌ترین بخش های دهان هستند و هرکدام وظیفه مشخصی در جویدن، بریدن و خرد کردن غذا بر عهده دارند. شاید برای شما هم پیش آمده باشد که دندانپزشک هنگام معاینه بگوید «دندان شماره ۶» یا «دندان نیش» و بخواهید بدانید دقیقاً منظور کدام دندان است. در دندانپزشکی، برای شناسایی دقیق دندان‌ ها از نام و شماره دندان ها و سیستم‌های مختلف شماره‌گذاری استفاده می‌شود.

به طور کلی، دندان‌های دائمی انسان شامل دندان‌های پیش، نیش، پرمولر یا آسیای کوچک، مولر یا آسیای بزرگ و دندان عقل هستند. هرکدام از این دندان‌ها جایگاه و عملکرد متفاوتی دارند و از نظر شکل ظاهری نیز با یکدیگر تفاوت دارند. در این مطلب با نام و شماره دندان‌ها، محل قرارگیری دندان های فک بالا و پایین و وظیفه هر دندان آشنا می‌شویم.

انسان چند دندان دارد؟

یک فرد بالغ معمولاً ۳۲ دندان دائمی دارد؛ البته در برخی افراد دندان‌های عقل رشد نمی‌کنند یا به دلایل مختلف کشیده می‌شوند، بنابراین تعداد دندان‌های موجود در دهان می‌تواند کمتر از ۳۲ عدد باشد. دندان های دائمی در هر فک به چهار بخش یا ربع تقسیم می‌شوند. در هر ربع، معمولاً این دندان‌ها قرار دارند:

• ۲ دندان پیش
• ۱ دندان نیش
• ۲ دندان پرمولر
• ۳ دندان مولر

بنابراین در هر نیمه از فک، ۸ دندان وجود دارد.

چرا دانستن نام و شماره دندان ها اهمیت دارد؟

آشنایی با نام و شماره دندان ها فقط برای دانشجویان یا متخصصان دندانپزشکی نیست. بیماران نیز ممکن است در طول درمان با شماره‌های مختلف دندان مواجه شوند. برای مثال، در پرونده دندانپزشکی، رادیوگرافی، طرح درمان یا توضیح یک درمان ممکن است به شماره خاصی از دندان اشاره شود. دانستن شماره دندان به بیمار کمک می‌کند بهتر متوجه شود که دندانپزشک درباره کدام قسمت از دهان صحبت می‌کند.

نام دندان‌ها چیست؟

دندان های دائمی را می‌توان بر اساس شکل، موقعیت و عملکرد به 4 گروه اصلی تقسیم کرد:

1. دندان های پیش

دندان‌های پیش در قسمت جلویی دهان قرار گرفته‌اند و اولین دندان‌هایی هستند که هنگام لبخند دیده می‌شوند. این دندان‌ها لبه نسبتاً تیزی دارند و وظیفه اصلی آنها گاز زدن و بریدن غذا است.هر فرد معمولاً چهار دندان پیش در فک بالا و چهار دندان پیش در فک پایین دارد. دندان های پیش خود به دو گروه تقسیم می‌شوند:

• دندان پیش مرکزی
• دندان پیش جانبی

دندان پیش مرکزی نزدیک خط وسط صورت قرار دارد و دندان پیش جانبی در کنار آن قرار گرفته است. از آنجا که دندان‌های پیش نقش مهمی در زیبایی لبخند، فرم لب‌ها و هماهنگی دندان‌ها دارند، جایگزینی آن‌ها در صورت از دست رفتن نیازمند توجه ویژه به موقعیت دقیق ایمپلنت و فرم نهایی دندان است. در چنین شرایطی، ایمپلنت دیجیتال می‌تواند با استفاده از اطلاعات تصویربرداری و داده‌های دیجیتال بیمار، به برنامه‌ریزی دقیق‌تر موقعیت ایمپلنت و طراحی نتیجه نهایی درمان کمک کند.

2. دندان‌های نیش

دندان نیش در کنار دندان‌های پیش قرار دارد. این دندان معمولاً یک تاج نسبتاً نوک‌تیز و ریشه‌ای بلند دارد. وظیفه اصلی دندان نیش کمک به گاز گرفتن و پاره کردن غذا است. علاوه بر این، دندان‌های نیش نقش مهمی در هدایت حرکات فک هنگام حرکت به طرفین دارند. در مجموع چهار دندان نیش در دهان وجود دارد:

• دو دندان نیش در فک بالا
• دو دندان نیش در فک پایین

3. دندان‌های پرمولر یا آسیای کوچک

پرمولرها پشت دندان‌های نیش قرار دارند و در دندانپزشکی به آنها آسیای کوچک نیز گفته می‌شود. هر ربع از فک معمولاً دو پرمولر دارد:

• پرمولر اول
• پرمولر دوم

در مجموع هشت دندان پرمولر در دندان‌های دائمی وجود دارد. این دندان‌ ها در خرد کردن و له کردن غذا نقش دارند و از نظر شکل ظاهری بین دندان‌ های نیش و مولرها قرار می‌گیرند.

4. دندان‌های مولر یا آسیای بزرگ

مولرها در قسمت عقب دهان قرار دارند و سطح جونده بزرگ‌تری نسبت به دندان‌های جلویی دارند. وظیفه اصلی آنها آسیاب و خرد کردن غذا است. در هر ربع از فک سه مولر وجود دارد:

• مولر اول
• مولر دوم
• مولر سوم

مولر سوم همان دندان عقل است. بنابراین اگر دندان عقل را نیز در نظر بگیریم، فرد دارای ۱۲ دندان مولر خواهد بود.

شماره دندان‌ها چگونه تعیین می‌شود؟

تفاوت نام دندان با شماره دندان چیست؟

نام دندان معمولاً نوع و موقعیت آن را توصیف می‌کند؛ برای مثال:

اما شماره دندان یک روش استاندارد برای شناسایی دقیق آن دندان است. برای نمونه، در سیستم FDI، دندان ۱۳ به معنای

بیمار است. به همین دلیل دندانپزشک می‌تواند به جای توضیح طولانی، با استفاده از سیستم شماره گذاری، دندان موردنظر را به شکل دقیق مشخص کند.

شماره دندان‌های فک بالا و پایین در سیستم FDI

بر اساس سایت رسمی فدراسیون بین‌المللی دندان‌پزشکی (FDI)، هر دندان دائمی با یک عدد دو رقمی مشخص می‌شود. رقم اول، محل قرارگیری دندان را مشخص می‌کند. و رقم دوم، موقعیت آن دندان را در همان بخش نشان می‌دهد. در تصویر زیر می توانید نام و شماره دندان ها بر اساس سیستم FDI مشاهده کنید.

دندان‌های جلو چه نام دارند؟

اگر از مرکز دهان به سمت عقب حرکت کنیم، ترتیب دندان‌های دائمی در هر سمت به این شکل است:

دندان پیش مرکزی ← دندان پیش جانبی ← دندان نیش ← پرمولر اول ← پرمولر دوم ← مولر اول ← مولر دوم ← دندان عقل

بنابراین وقتی درباره دندان‌های جلویی صحبت می‌کنیم، معمولاً منظور دندان‌های پیش و نیش است. دندان‌های جلویی علاوه بر عملکرد در گاز زدن غذا، نقش مهمی در لبخند، زیبایی صورت و تلفظ برخی صداها دارند.

دندان‌های عقب چه نام دارند؟

دندان‌ های عقب شامل پرمولرها و مولرها هستند. این دندان‌ ها سطح جونده وسیع‌ تری دارند و بیشتر در خرد کردن و آسیاب کردن غذا نقش دارند. از میان دندان‌ های عقب، مولرهای اول و دوم معمولاً سطح جونده وسیعی دارند و دندان عقل نیز در انتهای قوس دندانی قرار می‌گیرد.

دندان عقل چه دندانی است؟

دندان عقل یا مولر سوم آخرین دندان دائمی در انتهای هر سمت از فک است. این دندان معمولاً در سال‌های پایانی دوره نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع به رویش می‌کند، اما زمان رویش در افراد مختلف متفاوت است. آشنایی با نام و شماره دندان ها به شما کمک می‌کند جایگاه دندان عقل را در سیستم‌های شماره‌گذاری دندان‌ها بهتر تشخیص دهید. دندان عقل در برخی افراد بدون مشکل در دهان قرار می‌گیرد، اما در برخی دیگر فضای کافی برای رویش کامل آن وجود ندارد. در این شرایط ممکن است دندان به صورت نیمه‌نهفته یا نهفته باقی بماند.

در نهایت

هرکدام از این دندان‌ها عملکرد متفاوتی دارند. دندان‌های پیش بیشتر برای بریدن، دندان‌های نیش برای گرفتن و پاره کردن و پرمولرها و مولرها برای خرد و آسیاب کردن غذا استفاده می‌ شوند. در سیستم FDI نیز هر دندان با یک شماره دو رقمی مشخص می‌شود که رقم اول ربع فک و رقم دوم موقعیت دندان را مشخص می‌کند. بنابراین آشنایی با نام و شماره دندان‌ ها می‌تواند به شما کمک کند هنگام مراجعه به دندانپزشک، مشاهده رادیوگرافی یا مطالعه طرح درمان، موقعیت دندان موردنظر را بهتر تشخیص دهید.